Cẩm nang Sức khỏe · 29/5/2026
Tiêu chảy cấp là tình trạng trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Đây là bệnh lý rất phổ biến ở trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Mối nguy hiểm lớn nhất của tiêu chảy không phải là bản thân bệnh, mà là nguy cơ mất nước và điện giải — có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp ở trẻ
Phần lớn các trường hợp tiêu chảy cấp ở trẻ em do virus gây ra, điển hình là rotavirus — đặc biệt phổ biến ở trẻ dưới 2 tuổi. Ngoài ra còn có:
- Vi khuẩn: Thường gặp khi trẻ ăn thức ăn hoặc uống nước bị ô nhiễm.
- Ký sinh trùng: Ít gặp hơn nhưng cũng là nguyên nhân đáng lưu ý ở những vùng vệ sinh kém.
- Phản ứng với thuốc: Đặc biệt sau khi uống kháng sinh, hệ vi sinh đường ruột bị mất cân bằng.
- Dị ứng thực phẩm hoặc không dung nạp lactose: Tiêu chảy xảy ra sau khi ăn một loại thức ăn nhất định.
Dấu hiệu mất nước — cần nhận biết ngay
Mất nước là biến chứng nguy hiểm nhất của tiêu chảy cấp. Cha mẹ cần kiểm tra các dấu hiệu này thường xuyên:
Mất nước nhẹ đến vừa:
- Miệng và lưỡi khô.
- Trẻ khóc ít hoặc không có nước mắt.
- Đi tiểu ít hơn bình thường (tã ít ướt hơn).
- Mắt trũng nhẹ.
- Trẻ quấy khóc nhiều hơn.
Mất nước nặng — cần cấp cứu ngay:
- Mắt rất trũng sâu, da nhăn nheo.
- Trẻ li bì, lờ đờ, khó đánh thức.
- Môi và miệng rất khô, không có nước tiểu trong nhiều giờ.
- Da mất đàn hồi (kéo da lên thả ra, da không trở về bình thường nhanh).
- Trẻ thở nhanh hoặc thở khó.
Chăm sóc trẻ tiêu chảy tại nhà
Bù nước kịp thời là ưu tiên hàng đầu. Cha mẹ có thể thực hiện:
- Dùng dung dịch bù điện giải (ORS): Pha theo đúng hướng dẫn trên gói, cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên. Đây là biện pháp hiệu quả và an toàn nhất.
- Tiếp tục cho bú: Nếu trẻ đang bú mẹ, không được cai sữa — sữa mẹ vừa bù nước vừa cung cấp kháng thể giúp trẻ hồi phục.
- Cho ăn uống bình thường: Không cần nhịn ăn. Tiếp tục cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, cơm nát, chuối, khoai. Tránh nước trái cây ngọt và nước có ga.
- Không tự ý cho uống kháng sinh: Phần lớn tiêu chảy cấp do virus, kháng sinh không có tác dụng và có thể làm mọi thứ tệ hơn.
- Không dùng thuốc cầm tiêu chảy: Đặc biệt không dùng cho trẻ dưới 5 tuổi khi chưa có chỉ định bác sĩ.
Khi nào phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay?
Hãy đưa trẻ đến bác sĩ hoặc phòng cấp cứu ngay khi:
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi bị tiêu chảy.
- Có dấu hiệu mất nước nặng như đã mô tả ở trên.
- Phân có máu hoặc nhầy máu.
- Trẻ nôn mửa nhiều, không uống được gì.
- Tiêu chảy kéo dài hơn 5–7 ngày mà không cải thiện.
- Trẻ sốt cao trên 39°C kèm theo tiêu chảy.
Tiêu chảy cấp ở trẻ em có thể diễn biến nhanh và khó lường. Tại Trung tâm Y khoa Kỳ Hòa, các bác sĩ Nhi khoa luôn sẵn sàng thăm khám và đánh giá mức độ mất nước để có phác đồ điều trị phù hợp nhất cho từng bé. Đừng chần chừ khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường — hành động sớm giúp bảo vệ sức khỏe của con bạn.
